Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2011

ΟΙ ΔΡΟΜΟΙ ΤΟΥ ΣΙΝΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΙ

Ο Παύλος Κάγιος μιλά με τον Δημήτρη Αθανίτη


Συνήθως ένας δημοσιογράφος ανακρίνει ένα σκηνοθέτη, προσπαθώντας να φωτίσει προθέσεις, διαδρομές, κίνητρα. Ο Δημήτρης Αθανίτης ένιωσε την ανάγκη να κάνει το αντίθετο. Θέλησε να ανακαλύψει μέσα από ποιούς δρόμους οδηγείται στο σινεμά, κάποιος που γράφει γι αυτό . Ο Παύλος Κάγιος γράφει χρόνια για το σινεμά, κι είναι γνωστός από τις στήλες του στα ΝΕΑ. Ομως γράφει και μυθιστορήματα. Στο τέλος του 2008, θα εκδοθεί το τέταρτο βιβλίο του, Και με κλειστά μάτια θα βλέπω.

-Πως ανακάλυψες τον κινηματογράφο?

-Η λατρεία της μητέρας μου για το σινεμά, ήταν αυτή που μού άνοιξε τη πόρτα. Αποό πολύ μικρός, 5-6 χρονών, ήμουν κάθε βράδυ στα θερινό. Οταν 11-12 χρονών άρχισα να πηγαίνω και μόνος, το σινεμά ήταν πια, όλη μου η ζωή. Η καθημερινότητα ήταν ένας εφιάλτης, που τον θεωρούσα ένα ψέμμα. Η αληθινή ζωη ήταν στο πανί! Ελεγα ότι όταν μεγαλώσω θα ζω όπως στο σινεμά!

-Που μεγάλωσες?

-Στο Μεταξουργείο . Κολωνός, Κεραμεικός, Ακαδημία Πλάτωνος, Θησείο, αυτές οι γειτονιές ήταν ο κόσμος μου.

-Αν κάποιο Σάβαττο ή Κυριακή δε πηγαίνατε σινεμά, πως ένιωθες?

-Χαλια! Σ αυτες τις περιπτωσεις ειχαμε επιννοησει κολπα για να βλέπουμε τσάμπα έστω και λίγο από την ταινία, γιατί βέβαια δεν υπήρχε χαρτζηλίκι για εισητήριο. Αλλοτε βλέπαμε με καθρεφτάκια μέσα από χαραμάδες, άλλοτε σκαρφαλώναμε σε κάποια μάντρα, η κάποια γειτονική ταράτσα.

-Θυμάσαι κάποια ταινία απ’ αυτή την εποχή?

-Γη Ποτισμένη Με Ιδρώτα με τη Ναργκίς. Ημουν 7-8 χρονών και είχα κυριολεκτικά συγκλονιστεί. Είχα ταυτιστεί με τον μικρό γιο τής Ναργκίς, τον Πρεζούτ, ο μεγάλος της γιος, πιο αλήτης, ήταν ο αδερφός μου και φυσικά Ναργκίς, η μητέρα μου. Αυτό που ζούσα στη πραγματικότητα, για πρώτη φορά το έβλεπα και στο σινεμά. Το σοκ ήταν μεγάλο!

-Ενα παιδί σινεφίλ, σε μια λαική γειτονιά! Τι άλλο έκανες τότε?

-Εκλεβα! Εκλεβα τα πάντα. Ρόδες από συνεργεία, ξύλα από εργαστήρια, ρουλεμάν από μηχανουργεία. Εφτιαχνα όπλα για τη συμμορία τής γειτονιάς, πατίνια και ότι άλλο περνάει απ’ το μυαλό. Και ήθελα να είμαι παντού πρώτος! Πρώτος στο τρέξιμο, πρώτος στο κλέψιμο, πρώτος σε όλα!

-Πρώτος και στο σχολείο?

-Τελευταίος! Στα 13 μου, άφησα το σχολείο κι έπιασα δουλειά. Η δουλειά με οδήγησε σε νέες ανακαλύψεις. Καπνικαρέα, Ευριπίδου, Ψυρρή. Αλλά και λογοτεχνία. Αποφάσισα να πάω και στο νυχτερινό γυμνάσιο. Εβλεπα πολλές ταινίες αλλά διάβαζα και πολύ. Θυμάμαι πάντα την αίσθηση από το Εγκλημα και Τιμωρία του Ντοστογιέβσκυ. Περπατούσα στο δρόμο κι ένιωθα Ρασκόλνικοφ. Ταυτίστηκα τόσο, που τρομοκρατήθηκα. Αλλά μ άρεσε.

-Κι έτσι άρχισες να γραφεις.

-Στα 15 μου, ήθελα να γίνω σκηνοθέτης και συγγραφέας. Αυτό που μέ γοήτευε ήταν οι ιστορίες. Αρχισα να γράφω μικρά διηγήματα. Τρία χρόνια αργότερα, βλέπω μια αγγελία στην εφημερίδα. Οι εκδόσεις Κάλβος, ζητούσαν διηγήματα από νέους συγγραφείς. Μού δαχτυλογραφούν ενα διήγημα μου και το στέλνω. Δε πήρα καμμιά απάντηση και το ξέχασα. Μπαίνω μια μέρα σ’ ένα βιβλιοπωλείο στη Πανεπιστημίου και βλέπω μια συλλογή, «Διήγημα 71». Την ανοίγω. Μέσα είναι το όνομα μου. Τρελάθηκα!

-Ας γυρίσουμε στο σινεμά και στα χρόνια της αθωότητας.

-Σκόπευα να τελειώσω το νυχτερινό και να σπουδάσω σκηνοθεσία. Αλλά η ζωή σε προλαβαίνει! Βρέθηκα για ένα χρόνο στο νοσοκομείο, κι όταν βγήκα έπρεπε να δουλέψω. Τέλειωσα κακήν κακώς το νυχτερινό κι οι σπουδές σκηνοθεσίας πήγαν περίπατο. Για δέκα χρόνια ακολουθούσα τον πατέρα μου από δουλειά σε δουλειά. Τελικά το 1980 πήγα στού Σταυράκου. Κι εκεί συνάντησα τον άνθρωπο που μέ επηρρέασε όσο κανείς.

- Ο Βασίλης Ραφαηλίδης υπήρξε ο μέντορας σου?

-Είναι ο πραγματικός δάσκαλος μου, κι ένας άνθρωπος που καθόρισε τη ζωή μου. Χάρη σ αυτόν, άρχισα να γράφω κριτική στο περιοδικό Τέχνες και Γράμματα,, αργότερα στο Πάνθεον και μετά πέρασα στα ΝΕΑ.

-Ο Ραφαηλιδης επηρρέασε την κινηματογραφική σου ματιά?

-Ο Ραφαιλίδης, με άγγιξε και μέσα από τη πολιτική διάσταση που υπήρχε στη κριτική του. Ο τρόπος που αντιμετώπιζε τις ταινίες διαμόρφωσε και τη δική μου προσέγγιση. Αυτή η κοινωνική ματιά πάνω στο σινεμά πάντα μετράει για μένα, όπως και στα βιβλία μου. Η κοινωνική προέλευση των ηρώων και του περίγυρου τους. είναι για μένα σημαντική.

-Ποια είναι η αγαπημένη σου ελληνική ταινία?

-Η Ευδοκία. Την έχω δει πάνω από 15 φορές και πάντα με συγκινεί. Είχα τόσο πολύ ενθουσιαστεί όταν την είδα το ‘70 περίπου, που είχε βγει, που στο νυχτερινό τα παιδιά με είχαν βγάλει Ευδοκία γιατί μίλαγα συνέχεια γι αυτήν και τους έστελνα να τη δουν.

-Πότε ανακάλυψες την ερωτική διάσταση στο σινεμά?

-Ταυτόχρονα. Αναστατωνόμουν, αναρωτιόμουν τι μ’ αρέσει και τι δεν μ’ αρέσει και συχνά οι ταινλιες με μπέρδευαν περισσότερο, η έρχονταν άλλες φορές να οδηγήσουν τις προτιμήσεις μου.

-Ποιοι ήταν οι αγαπημένοι σταρ?

-Σαν παιδι μού άρεσε η Καρέζη, όχι η Βουγιουκλάκη, που την ανακάλυψα πολύ αργότερα και την εκτίμησα, όταν τη γνώρισα πια σαν δημοσιογράφος. Ακόμη μού άρεσε ο Κούρκουλος. Αργότερα στα 15-16, σαν σινεφίλ πια, η μεγάλη αγάπη μου έγινε η Ρόμυ Σνάιντερ, η λατρεμένη όλων των εποχών για μένα.

-H Ρόμυ Σνάιντερ στο Σημασία Εχει Να Αγαπάς?

-Ακριβώς. Μαζί με την Εδοκία και το Οσα Παίρνει Ο Ανεμος, είναι οι τρεις ταινίες που έχουν σημαδέψει τη ζωή μου.

-Μιλάς για τη κοινωνική διάστση στο σινεμά, αλλά επιλέγεις τρεις ερωτικές ταινίες, και μάλιστα ταινίες με ακραία πάθη. Επαιξε ρόλο στη προσωπική ζωή σου το σινεμά?

-Καθοριστικό. Οι ιστορίες που έβλεπα, τα πρόσωπα που παρακολουθούσα μου έδιναν αυτό που ήθελα να ζήσω κι εγώ. Και δε ταυτιζόμουν τόσο με τα πρόσωπα όσο με τις ιστορίες.

-Και Ξαφνικά Χιόνισε Χρόνια. Πότε γράφεις το πρώτο σου μυθιστόρημα?

-Ξεκίνησα το 92 και εκδόθηκε το 95. Σ αυτό το πρώτο βιβλίο, περίγυρος είναι ο χώρος της παιδικής μου ηλικίας, το Μεταξουργείο και οι γύρω περιοχές. Τώρα στο τελευταίο βιβλίο μου, γυρίζω πάλι σ αυτά τα μέρη, μέσα από την ιστορία ενός ζευγαριού που γνωρίζονται μετά τον πόλεμο και παρακολουθώ την ιστορία τους μέχρι σχεδόν σήμερα. Ακουμπάω πάνω στην ιστορία των γονιών μου χωρίς να είναι ακριβώς μια βιογραφία. Τίτλος, Και με Κλειστά Μάτια Θα Βλέπω.

-Υπάρχεις κι εσύ σαν πρόσωπο μέσα στο βιβλίο?

-Σ’ όλα μου τα βιβλία υπάρχω. Και δεν είναι οτι απλά ταυτίζομαι με κάποιο πρόσωπο, στην ουσία ζω μέσα από όλα τα πρόσωπα. Ολες οι ιστορίες που γράφω είναι σα να τις έχω ζήσει. Ακόμη κι αν τι έχω ζήσει μέσα στο μυαλό μου, είναι για μένα βιωματικές.

-Εχεις την αίσθηση ότι έχεις εκτεθεί μέσα από τα βιβλία σου?

-Ναι, και νιώθω ωραία γι αυτό. Ισως θα ήθελα να είμαι πιο τολμηρός.

-Λειτουργείς με το ένστικτο ή την λογική, γράφοντας?

-Και με τα δύο. Δε μπορώ να τα ξεχωρίσω.

-Εχεις σκεφτεί να γίνει κάποιο από τα βιβλία σου ταινία?

-Ο Παναγιώτης Παπαχατζής έχει αγοράσει τα δικαιώματα απο το τρίτο βιβλίο μου, Δεν Υπάρχει Ελευθερία Μακρυά Σου. Σίγουρα θα ήθελα να δω ένα βιβλίο μου ταινία, δε θα ήθελα όμως να γράψω το σενάριο. Οταν ένα βιβλίο μου εκδίδεται, έχω τελειώσει πια με τις ιστορίες του.

-Τι πιστεύεις για το σενάριο στο ελληνικό σινεμά?

- Υπάρχει ένα άπλωμα στη θεματολογία σήμερα, που δεν υπήρχε παλιότερα. Υπάρχει ακόμη ενα ψάξιμο, μια αναζήτηση σε επαφή με τη πραγματικότητα, αλλά χωρίς να χάνεται και το όνειρο. Η επεξεργασία είναι το αδύνατο σημείο. Χρειάζετα περισσότερο βάθος. Το σενάριο πρέπει να αντιμετωπισθεί με την ίδια σοβαρότητα που γράφει κανείς ένα βιβλίο.

-Μπορεί το ελληνικό σινεμά να υπερβεί τον χώρο του, τη πραγματικότητα που αναφέρεται?

-Κι εδώ νομίζω υπάρχει μια γκάμα πια. Υπάρχουν ιστορίες που τα πρόσωπα αξιοποιούν το περιβάλλον, άλλες που τα πρόσωπα το υπεβαίνουν. Αλλες που τα πρόσωπα πνίγονται από αυτό. Για παράδειγμα, στη δεύτερη ταινία σου, Καμιά Συμπάθια Για ΄Τον Διάβολο, τα πρόσωπα ασφυκτιούν στο χώρο που ζουν και προσπαθούν να βρουν μια διέξοδο.

-Τι σε ιντριγκάρει περισσότερο, το σενάριο που καταγράφει τον χώρο, ή αυτό που επιχειρεί μια υπέρβαση?

-Το σενάριο που αξιοποιεί τον χώρο, πατάει στη πραγματικότητα, αλλά κατορθώνει να προχωρήσει και σε μια υπέρβαση.

-Πως βλέπεις το ευρωπαικό σινεμά σήμερα?

-Για μένα είναι η κορυφή. Σπάνια σε αμερικάνικη ταινία θα νιώσω να απογειώνομαι. Αν και σήμερα σε σχέση με δεκαετίες του 70 και του 80, υπάρχει μια πτώση του ευρωπαικού σινεμά, μάλλον μια γενικώτερη πτώση της ευρωπαικής κουλτούρας που έχει να κάνει και με την αμερικανική επικράτηση μέσα απο τη τηλεόραση και βέβαια το ίντερνετ. Οι εθνικές γλώσσες έχουν καταλήξει στο περιθώριο.

Ο Παύλος ζει πάντα δίιπλα στη γειτονιά που μεγάλωσε και αγάπησε. Και νιώθει ευτυχισμένος γιατί το όνειρο που εόχε σαν παιδό έγινε πραγματικότητα. Ζει μέσα σ αυτά που τον μάγεψαν, σ αυτά που αγάπησε. Το σινεμά και τη λογοτεχνία. Μέσα του δεν ξεχωρίζουν. Τα βιβλία του είναι κινηματογραφικά. Και το σινεμά είναι πάνω απ όλα, ιστορίες.


Αθηνα, Αγ Κων/νος, σπιτι Παυλου 18-4-2008

ΤΡΕΙΣ ΜΕΡΕΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ / ΣΙΝΕΜΑ


Ο Δημήτρης Αθανίτης μιλά με τη Χριστίνα Λιάπη στο ΣΙΝΕΜΑ, 222

Τρεις νέες γυναίκες, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους αλλά εξ ίσου μπερδεμένες, ζουν τρεις φορτισμένες μέρες στην Αθήνα του σήμερα, προσπαθώντας να κρατήσουν ζωντανό το όνειρο της ευτυχίας τους.

Αθήνα, 2004. Μια πόλη μεθυσμένη από τα –ψεύτικα, όπως αποδείχτηκε- επιτεύγματα της, γιορτάζει με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες τη νέα εποχή που έρχεται, την πανηγυρική αναγγελία ότι όλα αλλάζουν. Ο Δημήτρης Αθανίτης ( «Καμιά Συμπάθεια για τον Διάβολο», 1997) ξεκίνησε τα σχέδια για τις «Τρεις Μέρες Ευτυχίας», μια σπονδυλωτή ταινία που συμμετέχει στις Νύχτες Πρεμιέρας Conn-x, αποτυπώνοντας προφητικά αυτό που έμελλε να έρθει μετά την ευφορία· αυτό που τώρα είναι εδώ. «Συχνά έχουμε την αίσθηση ότι ορίζουμε τη ζωή μας χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι τελικά δεν είμαστε εμείς τα αφεντικά. Έτσι και με τη χώρα. Δε νομίζω ότι φανταζόμασταν πριν από τρία-τέσσερα χρόνια αυτό το αδιέξοδο, τη διάψευση που υπάρχει τώρα. Νομίζαμε ότι οδηγούσαμε τη ζωή μας κάπου, αλλά τελικά δεν ήμαστε εμείς που την οδηγούσαμε», λέει ο σκηνοθέτης.

Την ίδια ψευδαίσθηση τρέφουν και οι πρωταγωνίστριες της ταινίας, τρεις νέες γυναίκες, φαινομενικά άγνωστες μεταξύ τους, που παλεύουν απεγνωσμένα να βρουν τη μελλοντική τους ευτυχία σε μια πόλη γυμνή και αφιλόξενη. Η Βέρα βλέπει τον κόσμο της να ανατρέπεται, όταν η μητέρα της πεθαίνει με βίαιο τρόπο. Η Άννα προσπαθεί να ξορκίσει τη μέχρι τώρα δυστυχισμένη οικογενειακή της ζωή με τον επερχόμενο γάμο της. Η Ιρίνα υπομένει την πιο ταπεινωτική μοίρα απ’όλες, ενώ σφίγγει τα δόντια και κάνει σχέδια να αποδράσει από την εφιαλτική της ζωή προς το όνειρο, που είναι γι’αυτήν ο Καναδάς.

Όλα αυτά διαδραματίζονται φιλτραρισμένα σε διαφορετικούς τόνους του μπλε, που δημιουργούν ένα αποτέλεσμα απόκοσμο, μελαγχολικό. «Μέσα απ’αυτό το μπλε χρώμα περνάει μια ατμόσφαιρα στην ταινία και στην εικόνα της πόλης που κινηματογραφείς, που αντανακλά αυτό που υπάρχει από κάτω, στην ψυχή των ανθρώπων».

Στην αναζήτηση της φευγαλέας ευτυχίας, και οι τρεις θα πρέπει να φύγουν μακριά από τις οικογένειες που τις βαραίνουν- είτε τις πραγματικές οικογένειες είτε την κατά συνθήκη, στην περίπτωση της Ιρίνα. «Το μεγάλο τους πρόβλημα είναι το άμεσο περιβάλλον τους και το πώς διαμορφώνει το πλαίσιο απέναντι στο οποίο πρέπει κανείς να επαναστατήσει. Περίεργος χώρος η ελληνική οικογένεια: μέσα από την προστασία της προκύπτει ένας ευνουχισμός, μια τερατογένεση, μια φυλακή».

«Έχω μια ιδιαίτερη σχέση με το φεστιβάλ, γιατί είχα και μια ιδιαίτερη σχέση με τον ιδρυτή του, τον Γιώργο Τζιώτζιο. Έχει κατακτήσει πραγματικά ένα πάραπολύ ζωντανό κοινό στην Αθήνα και κάνει ένα μεγάλο βήμα προς τις ελληνικές ταινίες, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό. Ειλικρινά χαίρομαι που η ταινία μου θα κάνει πρεμιέρα εκεί.»

'Εχουμε την αίσθηση ότι ορίζουμε τη ζωή μας χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι τελικά δεν είμαστε εμείς τα αφεντικά. Έτσι και με τη χώρα. Δε νομίζω ότι φανταζόμασταν πριν από τρία-τέσσερα χρόνια αυτό το αδιέξοδο, τη διάψευση που υπάρχει τώρα. Νομίζαμε ότι οδηγούσαμε τη ζωή μας κάπου, αλλά τελικά δεν ήμαστε εμείς που την οδηγούσαμε.'


Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2011

ΟI TΡΕΙΣ ΜΕΡΕΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ (και οι προηγούμενες ταινίες) του Δημήτρη Αθανίτη

Ένα σινεμά ιδιόμορφο, διαφορετικό κι απαιτητικό.
του Θόδωρου Σούμα
b_246_135_16777215_00___images_1112_athan1.jpg
Σε λίγες μέρες κάνει πρεμιέρα η τελευταία ταινία του Δημήτρη Αθανίτη, Τρεις μέρες ευτυχίας. Το κινηματογραφικό έργο του Αθανίτη, οι έξη μεγάλου μήκους ταινίες του, μπορεί να διακριθεί σε δύο περιόδους εξέλιξής του. Στην πρώτη περίοδο, τα δύο πρώτα φιλμ του, Αντίο Βερολίνο (1994) και Καμιά συμπάθεια για τον διάβολο (1997), είναι ασπρόμαυρα, ως ένα βαθμό εξπρεσιονιστικά, σκληρά και λιτά φιλμ. Από αφηγηματική οπτική, είναι απλές μυθοπλασίες, που εξιστορούν μια μοναδική ιστορία που αναπτύσσεται προχωρώντας προς το τέλος της.
Με το Όνειρα καλοκαιρινής νύχτας (1999) περνά σε μια μυθοπλασία πολυπρόσωπη, δηλαδή με πολλούς χαρακτήρες, που όμως διέπεται από ενότητα χώρου και δράσης: περιστρέφεται γύρω από το ανέβασμα του ομώνυμου θεατρικού έργου του Σέξπιρ. Στην δεύτερη περίοδο του έργου του, στα φιλμ 2000+1 στιγμές (2000), Η πόλη των θαυμάτων (2005) και τις Τρεις μέρες ευτυχίας (2011), η μυθοπλασία διασπάται, με επιτυχία, σε παράλληλες αφηγήσεις που ακολουθούν τις πορείες των διαφορετικών χαρακτήρων. Σε αυτή τη δεύτερη, διακριτή περίοδο της φιλμογραφίας του, η αφήγηση είναι πολυπρόσωπη (και τριτοπρόσωπη) και ακολουθεί τις πολλαπλές, σε πρώτη όψη παράλληλες (στην πραγματικότητα συγκλίνουσες) τροχιές και ιστορίες των διαφόρων προσώπων της μυθοπλασίας, οι οποίες κάπου, συνήθως προς το τέλος, συναντιούνται.
Οι περισσότερες ταινίες του Αθανίτη διαρκούν γύρω στα 80 λεπτά. Είναι σύντομες λες και η πολύ μεγάλη διάρκεια θα επιβάρυνε ταινίες που χαρακτηρίζονται από εικαστική πυκνότητα και, στη δεύτερη περίοδο του έργου του, από αφηγηματική πολυπλοκότητα.
b_217_297_16777215_00___images_1112_athan2.jpg
Ο Αθανίτης είναι ένας μοντερνιστής σκηνοθέτης, ένας ψαγμένος στυλίστας. Τα φιλμ του κατά κανόνα είναι σύνθετα, πολυπρόσωπα και, ταυτόχρονα, πολύ ελλειπτικά, αρκετά αφαιρετικά, με μια τάση μινιμαλισμού. Αυτές οι ιδιότητες τα κάνουν δυσπρόσιτα στον μέσο, ανεξοικείωτο με αυτές τις φόρμες, θεατή. Πρόκειται για σινεμά ιδιότυπο, ιδιόμορφο, απαιτητικό· διαφορετικό και ανεξάρτητο (μικρές παραγωγές, φιλμ στα οποία έγινε blow up ή γυρίστηκαν με ψηφιακή κάμερα), με προωθημένα αισθητικά, αφηγηματικά και σκηνοθετικά στάνταρ, που -λόγω αυτής του της κατεύθυνσης- δεν μετασχηματίζεται σε προσιτό, ιδιαίτερα ανοιχτό κι εμπορικό κινηματογράφο κοινής αποδοχής. Επειδή, όμως, οι κινηματογραφικοί και άλλοι κόσμοι μας είναι σε σημαντικό βαθμό κοινοί, βρήκα αρκετά στοιχεία που με ενδιαφέρουν στο σινεμά του…

Τρεις μέρες ευτυχίας
Στο προηγούμενο φιλμ του σκηνοθέτη, Η πόλη των θαυμάτων, που εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών αγώνων, υπάρχει κάποια αισιοδοξία και θετική ματιά. Το 2011, χρονιά του φιλμ με τον κάπως ειρωνικό τίτλο, Τρεις μέρες ευτυχίας, έχει πια τελειώσει άδοξα η φάση της ανάπτυξης και της ανόδου, έχει έρθει η εποχή της κρίσης, της κοινωνικής αποσύνθεσης και παρακμής, της αιφνιδιαστικής απώλειας της αθωότητας.
Η τελευταία ταινία του Αθανίτη, Τρεις μέρες ευτυχίας, παρακολουθεί τρεις διαφορετικές ιστορίες τριών νέων γυναικών σε κρίση και σε αναζήτηση ευτυχίας και διεξόδου στη ζωή τους. Η ταινία και οι χαρακτήρες προσπαθούν να δώσουν σχήμα σ’ αυτό που ψάχνουν, στην ευτυχία, σε κάτι ρευστό, που διαφεύγει ή που δεν υπάρχει αντικειμενικά. Ίσως αυτό που παρακολουθούμε στο φιλμ είναι λιγότερο η ευτυχία και περισσότερο η δυστυχία, μιας και αυτή κι ο πόνος σφραγίζουν πιο έντονα τις εικόνες που βλέπουμε…
Η αφηγηματική δομή που ακολουθείται είναι η εξής: και στις τρεις ιστορίες, στις τρεις ζωές, κάποια καθοριστικά περιστατικά, ήτοι «πρωτεύουσες λειτουργίες», δρουν καταλυτικά στην εξέλιξη της πορείας της καθεμίας. Πιο συγκεκριμένα, η ζωή της φοιτήτριας Βέρας διαταράσσεται όταν αυτοκτονεί η μητέρα της. Το αποτέλεσμα είναι ότι η οικογένεια διαλύεται ολοκληρωτικά, γιατί παρατάει τον υπεύθυνο για την αυτοκτονία, άπιστο πατέρα της, που τα είχε με την πόρνη Ιρένα. Στη δεύτερη, και κομβική ιστορία -γιατί απλώνεται και συναντά τις άλλες δύο- η νεαρή, παγιδευμένη και αποκλεισμένη, Ρωσίδα Ιρένα αποφασίζει να σταματήσει να πουλιέται και να φύγει στον Καναδά με το φίλο της, απόφαση που επιφέρει την τιμωρία των νταβατζήδων. Στην τρίτη ιστορία, η Άννα πρόκειται να παντρευτεί, μα η ξαφνική απιστία του αγαπημένου της και αυριανού γαμπρού, στο μπάτσελορ πάρτυ, με την «αγορασμένη» Ιρένα, την κλονίζει και την κάνει να αμφιταλαντεύεται…
Συνδετικός κρίκος, κοινό, κομβικό πρόσωπο των τριών ιστοριών είναι η Ρωσίδα πόρνη. Το μοντάζ των τριών ιστοριών είναι κυρίως παράλληλο, μα μερικές φορές επανέρχεται στα προηγούμενα πρόσωπα, οι ιστορίες πλέκονται και κάποιοι χαρακτήρες τους συναντιούνται.
b_247_169_16777215_00___images_1112_athan3.jpg
Το Τρεις μέρες ευτυχίας μας μιλά για την οδύνη, την αποξένωση, τη βία, την εκμετάλλευση και την αδικία (κυρίως εναντίον της γυναίκας), την απελπισία, το κλάμα, τη δυσκολία επικοινωνίας, το σαρκικό σεξ και τον έρωτα, την ανάγκη να προχωρήσεις και να συγχωρέσεις… Στο τέλος της μυθοπλασίας, μετά από αρκετές απώλειες, καταστροφές και θανάτους (η μητέρα αυτοκτονεί, η κόρη παρατά τον ανεύθυνο πατέρα και οι Ρώσοι νταβατζήδες σκοτώνουν τον Ρώσο αγαπητικό της πόρνης), αναγεννιέται μια ελπιδοφόρα ερωτική σχέση, της Άννας με τον αγαπημένο της.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιλογή και η κινηματογράφηση των χώρων με τους αυτοκινητόδρομους, τις αερογέφυρες και πεζογέφυρες, τα τραίνα, λεωφορεία και φορτηγά, δηλαδή οι εικόνες των βιομηχανικών, λαϊκών περιοχών. Η δυναμική χρήση τους στα εικαστικά φροντισμένα πλάνα, προδίδει τις αρχιτεκτονικές σπουδές του Αθανίτη.

Η πόλη των θαυμάτων
Συνεχίζουμε από τα νεότερα προς στα παλιότερα, πρώτα φιλμ του. Το αμέσως προηγούμενο είναι, λοιπόν, Η πόλη των θαυμάτων, που διαδραματίζεται τις μέρες των Ολυμπιακών αγώνων στην Αθήνα, τον Αύγουστο του 2004. Ο Αθανίτης υιοθετεί και εδώ, με αφηγηματική δεξιοτεχνία, την πολυπρόσωπη, παράλληλη αφήγηση πολλών ιστοριών πολλών χαρακτήρων, που συγκλίνουν και που εκτυλίσσονται ταυτόχρονα με την Ολυμπιάδα, επηρεασμένες από τα γεγονότα της. Η κυριότερη διαφορά με τις άλλες ταινίες του είναι η αισιοδοξία και η θετική ματιά του, βασισμένες κυρίως στον έρωτα που υποστηρίζει πολλές από της ιστορίες και τους δίνει σάρκα και οστά. Επίσης, διαφέρει από τις υπόλοιπες ταινίες του γιατί είναι πιο ανθρώπινη και, με απλό τρόπο, συναισθηματική. Η μυθοπλασία εκθέτει μικρά ή μεγάλα δράματα και έρωτες, ιστορίες συναισθηματικές, μελοδραματικές ή σκληρές.
Παρόλο που έχει γυριστεί με μια απλή ψηφιακή κάμερα, η ταινία περικλείει μια πλούσια, καλειδοσκοπική φαντασμαγορία, βασισμένη στις εικόνες της μεγάλης και κατ’ ουσίαν λαϊκής γιορτής της Ολυμπιάδας και των διαφόρων όμορφων χώρων και περιοχών της Αθήνας: Εικόνες της Αθήνας να ζει, σε αναβρασμό· με οπτικά ιντερμέδια από διαφορετικές όψεις και γειτονιές, αρχαιολογικούς, νεοκλασικούς ή σύγχρονους χώρους και γιορτές δρόμου. Σημαντική, άρα, διαφορά του φιλμ με τα υπόλοιπα, είναι η πολύχρωμη, πλουμιστή, θεαματική εικόνα και φωτογραφία του…
Κάθε τόσο οι χαρακτήρες, ο ένας μετά τον άλλο, μιλούν στον κινηματογραφικό φακό, για τις επιθυμίες και τις προσδοκίες τους απ’ αυτές τις γιορταστικές μέρες, σαν να δίνουν συνέντευξη (πιθανά στην τηλεοπτική ρεπόρτερ Μελίνα).
Η φιξιόν παρακολουθεί τους ήρωες από το χρονικό διάστημα του ερχομού τους στην ανάστατη, φωταγωγημένη πόλη, με αεροπλάνο, τραίνο, πλοίο ή λεωφορείο. Τα πρόσωπα αυτά, που παρακολουθούμε σε παράλληλο μοντάζ κατά μόνας ή κατά ζευγάρια, κάποιες φορές συναντιούνται. Τα δύο ζευγάρια και η μικρή κόρη της Διδασκάλου, σχηματίζουν τελικά ένα πεντάγωνο του οποίου οι κορυφές αποτελούνται από την τηλεοπτική δημοσιογράφο Μελίνα (Ματσάγγου) που παρουσιάζει ανθρώπους που ήρθαν να δουν τους Ολυμπιακούς αγώνες· τον εραστή της Νίκο (Χατζηδάκης) που δεν θέλει να κάνει παιδί· το εξαφανισμένο, στους Ολυμπιακούς αγώνες, κοριτσάκι με το οποίο συναντιέται τυχαία και το παίρνει υπό την προστασία του, πράγμα που τον κάνει να αλλάξει άποψη για την πατρότητα· τη μητέρα του χαμένου κοριτσιού (Διδασκάλου) που ανησυχεί και θλίβεται· και τον νεοαφιχθέντα Ελληνορώσο (Β.Ελεύθερος) που την επισκέπτεται μετά από χρόνια και της ζητά να τα ξαναφτιάξουν.
Μέσω μιας Αμερικανίδας δημοσιογράφου που παίρνει συνέντευξη από τη Μελίνα, συνδεόμαστε με ένα τρίτο ζευγάρι, την κόρη της Αμερικανίδας (Ε.Ντούμα) και τον Γαλλοβραζιλιάνο φωτογράφο, που γνωρίζονται και ερωτεύονται στην Ολυμπιάδα. Τελευταίο ζευγάρι, που δεν συνδέεται με τα άλλα, αυτό των Γιαπωνέζων που ήρθαν να παντρευτούν στην Αθήνα, μα το ελληνικό πρακτορείο-μαϊμού τους ξεγέλασε και τους πήρε τα λεφτά χωρίς να τους παράσχει τίποτα. Η Αθήνα των Ολυμπιακών μετατρέπεται σε τόπο συνάντησης διαφορετικών φυλών, πολιτισμών και νοοτροπιών. Σταδιακά, η πολυπλοκότητα της κινηματ.διήγησης και τα θέματά της γίνονται εμφανή…
Η εορταστική, σε εγρήγορση Αθήνα της Ολυμπιάδας μάς παρουσιάζεται σαν μια μεγαλούπολη που κάνει επανεκκίνηση και μετατρέπεται αδιόρατα σε πόλη των θαυμάτων, όπου όλα μπορούν να συμβούν… Κυρίως, να ανθίσει ο έρωτας… Να αλλάξουν οι άνθρωποι άποψη για τη δυνατότητα να αποκτήσουν παιδί και την πατρότητα (απασχολεί τα πέντε πρόσωπα του προαναφερθέντος πενταγώνου συν τον φωτογράφο). Τα πρόσωπα βλέπουν πάρα πολλά τις μέρες των Ολυμπιακών, πράγματα που δεν τα κοίταζαν πριν, σαν να βγήκαν από τα κλειστά όρια του εαυτού τους. Τα ξανανακαλύπτουν όλα από την αρχή, μονάχοι τους. Η ιστορία τους ξαναξεκινά όταν αρχίζουν να αισθάνονται, να βλέπουν και να αγγίζουν εκ νέου. Και γι’ αυτό περιμένουν από τη ζωή τα πάντα (ιδίως οι γυναίκες και οι νέοι)…
Η ταινία δεν είχε την υποδοχή που δικαιούτο, ίσως λόγω της «ιδεολογικοπολιτικού» τύπου προκατάληψης πολλών Ελλήνων προοδευτικών εναντίον της Ολυμπιάδας. Αυτά τα ιδεολογήματα πιθανά να μέτρησαν περισσότερο από κάποιες αδυναμίες της ταινίας, π.χ. την κάπως εσπευσμένη, από αφηγηματική άποψη, απόληξη ορισμένων από τα εξιστορούμενα δράματα, ή την υπερβολικά γλυκιά ερμηνεία της Ντούμα.
Η αλήθεια όμως είναι ότι ο σκηνοθέτης είδε αμερόληπτα, αντικειμενικά και κριτικά -μα με διακριτικό τρόπο- την Ολυμπιάδα: π.χ. ο Νίκος αναφέρεται στην ψύχωση που κατέλαβε τους Έλληνες με τους Ολυμπιακούς, γιατί θέλουν να βάλουν κάτι δυνατό στη ζωή τους που θα τους ξυπνήσει και εξιτάρει. Ο σκηνοθέτης περιγράφει απομυθοποιητικά τη στάση του πρωταθλητή που χάνει την πίστη στο σκοπό του, καταλαμβάνεται από φόβο κι άγχος και τα παρατάει χωρίς να πάρει μέρος. Η ταινία μας λέει ότι οι μέρες είναι γιορτινές, αλλά όχι για όλους… Πως η ζωή, τα προβλήματά της και τα πράγματα που διακόψαμε, μετά το τέλος των αγώνων, δεν θα μας ξεχάσουν και θα είναι πάντα εδώ… Κι ακόμη πως -σύμφωνα με όσα λέει κι η Έλενα (Ντούμα)- οι πλούσιες, χρωματιστές, πολλές εικόνες και φωτογραφίες των ανθρώπων και της ζωής τους, ως αποτυπώσεις παρελθόντων, χαμένων στιγμών, αποθανατίζουν κι αποτυπώνουν το τέλος όλων των πραγμάτων και συνδέονται έτσι με τον θάνατο…
b_215_302_16777215_00___images_1112_athan4.jpg
2000+1 στιγμές
Το 2000+1 στιγμές είναι η πρώτη του πολύ αξιόλογη ταινία πολυπρόσωπης, παράλληλης αφήγησης πολλών μικροϊστοριών. Διαδραματίζεται τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά του 2000, λίγο πριν από μια σημαντική μέρα, την αλλαγή χιλιετίας. Η ταινία παρακολουθεί την πορεία οκτώ προσώπων τις ημέρες του Μιλλένιουμ. Η αφήγηση παρακολουθεί παράλληλα την εξέλιξη αυτών των διαδρομών, που κάποιες στιγμές τέμνονται, και μάλιστα ιδιαίτερα βίαια, ειδικά προς το τέλος, τη στιγμή της αλλαγής του χρόνου: Τότε ο άνεργος, παντρεμένος άντρας δολοφονεί, κατ’ εντολή και για χρήματα, το παράνομο ζευγάρι του έγγαμου, εκβιαζόμενου επιχειρηματία και της εγκύου ερωμένης του.
Και αυτή η ταινία του Αθανίτη περιστρέφεται γύρω από τα θέματα της μοναξιάς και της ανθρώπινης αποξένωσης, ιδιαίτερα των ζευγαριών. Οι ψυχρές, γαλαζωπές εικόνες (εδώ η φωτογραφία είναι πιο λειτουργική από τις απόλυτα μπλε μονοχρωμίες του Τρεις μέρες ευτυχίας) δίνουν πολύ καλά την αίσθηση της παγωμένης μοναχικότητας. Επίσης, οι όψεις της Αθήνας ως παγερής μεγαλούπολης που προετοιμάζεται -με κάποια αποστασιοποίηση- για το Μιλλένιουμ, λεωφόροι, αυτοκίνητα, φώτα, χριστουγεννιάτικα δένδρα κ.λπ., είναι πολύ παραστατικές. Γενικά, τα πλάνα είναι εκφραστικά κι ατμοσφαιρικά.
Το ντεκουπάζ των πλάνων και η σκηνοθεσία, είναι πολύ ελλειπτικά. Τίποτα δεν υπερτονίζεται ή δραματοποιείται, όλα αποδίδονται χωρίς πολλές πληροφορίες και λεπτομέρειες, με λιγοστά λόγια, με εικόνες λιτές και φειδωλές. Μερικές φορές η στόχευση της έλλειψης είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, ακριβής και διακριτική, όπως τη φορά που ο ηλικιωμένος κάτοικος της άδειας πολυκατοικίας, τη νύχτα της παραμονής πρωτοχρονιάς, χτυπά το κουδούνι του φοιτητή που ξέμεινε μόνος του για να γράψει στο pc τη διπλωματική του, για να του ευχηθεί χρόνια πολλά και να του πει ότι χάρηκε πολύ που έμεινε στην ερημωμένη πολυκατοικία... Ή όταν, για να χαρεί κι αυτός λιγάκι τα Χριστούγεννα, φέρνει ένα αστείο, λιλιπούτειο δενδράκι, που μετά από κάποιο ψάξιμο, τοποθετεί πάνω στην τηλεόραση, η οποία είναι αυτή που συντροφεύει τις μοναχικές στιγμές του…
Τα μοτίβα της μοναξιάς, της απόγνωσης και αποξένωσης, διαπερνούν όλη τη μυθοπλασία και τους χαρακτήρες της: Τον ηλικιωμένο και το φοιτητή της πολυκατοικίας, και την απατημένη σύζυγο την οποία ο φοιτητής παρατηρεί στο απέναντι σπίτι· το ζευγάρι της εργαζόμενης συζύγου και του δυσαρεστημένου άνεργου άντρα της, που τελικά αναλαμβάνει να κάνει, για τα λεφτά, έναν φόνο· του μικρού, άστεγου Αλβανού, που χωρίς γονείς, περιφέρεται στην Αθήνα με μοναδικό σκοπό του να δει στον Λυκαβηττό την εκτόξευση των εορταστικών πυροτεχνημάτων. Η μόνη κάπως ελπιδοφόρα και ζεστή σχέση είναι αυτή του παράνομου ζευγαριού που μαθαίνει ότι περιμένει παιδί, το οποίο όμως δολοφονεί ο άνεργος, εκτελώντας το συμβόλαιο θανάτου…
Άλλη μια έκφραση της βίας και δυστυχίας, είναι η εκμετάλλευση και μιζέρια που βιώνει ο Αλβανός πιτσιρίκος, η εικόνα του οποίου κλείνει αμφίσημα την ταινία και αμφιταλαντεύεται ανάμεσα στην ελπίδα (ο μικρός αγναντεύει τον ουρανό) και τον κίνδυνο και θάνατο (μετά στέκεται, αφημένος, στη μέση του αυτοκινητόδρομου, ανάμεσα στα αυτοκίνητα, με κλειστά τα μάτια)… Γιατί όπως λένε τα τηλεοπτικά επίκαιρα, που βλέπουμε για πολλοστή φορά, στο τέλος του φιλμ, αυτή τη φορά από το Σεράγεβο, πρέπει να ζήσουμε όλοι μαζί, με ειρήνη. Μα, όπως αναρωτιέται, μαζί με την ταινία, μια εικονιζόμενη σχολιαστής, πώς άραγε μπορούμε να νοιώσουμε αισιοδοξία για τα επερχόμενα που δεν μπορούμε να προβλέψουμε;
Σε διάφορες, διάσπαρτες παντού συσκευές, εικόνες από τις ειδήσεις εμφανίζονται κάθε τόσο στις τηλεοράσεις των ανθρώπων ή των μαγαζιών. Εικόνες φτώχειας, μιζέριας, εξεγέρσεων, προετοιμασίας της γιορτής του Μιλλένιουμ, συγκρούσεων ή δυστυχίας, που δίνουν τον τόνο στην ταινία…

Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας
Το Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας (1999) περιγράφει το ανέβασμα του ομώνυμου έργου του Σαίξπηρ από έναν νεανικό θίασο, υπό τη διεύθυνση του νέου σκηνοθέτη Άκη.
Στο φιλμ έχουμε να κάνουμε με πολλά πρόσωπα, μα όχι με παράλληλη αφήγηση, όχι με πολλές ιστορίες διαφορετικών προσώπων που τελικά συγκλίνουν, όπως στα μεταγενέστερα του Αθανίτη. Τα πρόσωπα εδώ συμμετέχουν στην ίδια ιστορία, στην ίδια παράσταση, στο ανέβασμα μιας μοντέρνας διασκευής, και έχουν κοινό (καλλιτεχνικό και συναισθηματικό) αγώνα. Επειδή το θέμα του έργου είναι ο έρωτας και φορείς του οι νέοι, ο σκηνοθέτης διασκευάζει και μεταφέρει το κλασικό, ρομαντικό θεατρικό έργο στη σύγχρονη εποχή, στην Αθήνα του σήμερα.
Κεντρικός άξονας τόσο του θεατρικού, όσο και των σχέσεων των ηθοποιών είναι οι έρωτες, τα ερωτικά συναισθήματα. Οι ερωτικές επιθυμίες και διαθέσεις των ανθρώπων αλλάζουν, μετατοπίζονται από τον έναν στον άλλον. Οι πόθοι ανταλλάσσονται, ο ένας αγαπά τον άλλη που αγαπά κάποιον άλλον, και μετά οι επιθυμίες και προτιμήσεις επαναδιατάσσονται. Όπως λέει και ο Σαίξπηρ, ο έρωτας σαν παλαβούς κάνει όλους τους θνητούς… Οι ήρωες αγαπούν ή παίζουν; Υποκρίνονται, ακόμη και στους εαυτούς τους, πως αγαπούν; Οι περιπλοκές αυξάνονται, κλιμακώνονται, μα στο τέλος κάπως καταλαγιάζουν…
Η ταινία πραγματεύεται το θέμα της σχέσης τέχνης και πραγματικότητας, ζωής και τέχνης, ή θεάτρου και ζωής. Τα λόγια και οι πράξεις των χαρακτήρων, που είναι ηθοποιοί, ταιριάζουν με τα λόγια του έργου του Σαίξπηρ. Οι διάλογοι και οι σκέψεις των σαιξπηρικών ρόλων και των προσώπων του σήμερα ταιριάζουν ή ταυτίζονται...
Η ταινία βασίστηκε στον αυτοσχεδιασμό. Οι ηθοποιοί διατήρησαν τα πραγματικά ονόματά τους, φορούν τα ρούχα τους χωρίς μακιγιάζ, παίζουν στα σπίτια τους, βάζουν ένα κομμάτι από τους εαυτούς τους στους ρόλους και εν μέρει αυτοσχεδιάζουν. (Ίσως, ο Σολωμός, στο βασικό, κεντρικό ρόλο του σκηνοθέτη της παράστασης, να μην είχε την απαιτούμενη ακτινοβολία). Το σενάριο γράφτηκε από τον Αθανίτη πάνω στους ηθοποιούς, και συνέχισε να δουλεύεται στις πρόβες και τα γυρίσματα, εμπλουτισμένο από τους αυτοσχεδιασμούς των ηθοποιών. Πρόκειται για μικρή παραγωγή, με μικρό συνεργείο, κάμερα στο χέρι, χωρίς φώτα και κατασκευασμένα ντεκόρ.

Kαμιά συμπάθεια για τον διάβολο
Το Kαμιά συμπάθεια για τον διάβολο (1997) είναι μια σύγχρονη, πολύ ερωτική, σκοτεινή και μοντέρνα εκδοχή του μύθου της Ευρυδίκης και του Ορφέα. Πρόκειται για μια πολύ αξιόλογη, ασπρόμαυρη, ζοφερή, ατμοσφαιρική ταινία ερωτισμού και οπτικής, κινηματογραφικής ποίησης. Ο Αθανίτης κατασκεύασε ένα πρωτότυπο, μοντέρνο δημιούργημα, υπέρβασης των συμβατικών μυθοπλαστικών ορίων, ένα κινηματογραφικό πόνημα σκληρό, θανατερό και σκοτεινό. Παραμένοντας συνειδητά στα όρια της μικρής και οικονομικής παραγωγής, επέλεξε μια λιτή, «σκληρή» αισθητική με έντονα κοντράστα, δυνατά, φωτεινά άσπρα και έντονα μαύρα στην εικόνα, απειλητικούς, μυστηριακούς και φθαρμένους βιομηχανικούς χώρους ως ντεκόρ, γυμνά, προκλητικά σώματα σε κατάσταση ερωτικού παροξυσμού, ερωτικής επιβολής ή βίας (από τη μεριά κάποιων δυναστευτικών ανδρών), ή σεξουαλικής επίδειξης (στριπτίζ ή σεξ), έντονη εικαστικότητα, διαλόγους απότομους, απλούς ή ποιητικούς. Το σύνολο συναπαρτίζει ένα απόκοσμο, φετιχιστικό, φορτισμένο σεξουαλικά, βίαιο και μαγικό σύμπαν στα όρια του φανταστικού κινηματογράφου, αν και κινείται μέσα στη βρώμικη, μισοερειπωμένη, νυχτερινή πόλη και τα όριά της (π.χ. βιομηχανικό τοπίο λιμανιού).
Η εκπληκτικά σαγηνευτική κι αισθησιακή Ευρυδίκη (Λένα Κιτσοπούλου), άγριας κι αλήτικης ομορφιάς, που μόλις έχει βγει από τη φυλακή, είναι χωμένη ως τα μπούνια στον κόσμο των μπαρ, των στριπτίζ και των ναρκωτικών. Δουλεύει ή κινείται σε φαστ φουντ, χαμαιτυπεία, ανάμεσα στον υπόκοσμο και τους εκμεταλλευτές του σεξ και του γυναικείου σώματος… Ο Ορφέας (Καζανάς), μποξέρ και ταμίας σε σουπερμάρκετ όπου τη συλλαμβάνει να κλέβει, δεν αργεί να την ερωτευτεί παθιασμένα και σαρκικά. Κάνουν έντονο σεξ και ζουν τον (σουρεαλιστικό) τρελό έρωτα. Όταν η Ευρυδίκη εξαφανίζεται, καταδύεται στην κόλασή της και την αναζητά μέσα στο βρωμερό, ανήθικο (υπό)κόσμο της με σκοπό να την σώσει από τους κινδύνους του ξεπεσμού και των overdose (τελικά πεθαίνει από υπερβολική δόση και τις καταχρήσεις).

Αντίο Βερολίνο
Η πρώτη μεγάλου μήκους του, το 1994, είναι μια τυπικά ανεξάρτητη ταινία χαμηλού προϋπολογισμού, μινιμαλιστική, ασπρόμαυρη με σκληρά κοντράστα, και ατμοσφαιρική, με μπόλικο διαβρωτικό, αυτοϋπονομευτικό χιούμορ, δεδομένου ότι η ιστορία της εκτυλίσσεται στο χώρο του κινηματογράφου. Χαρακτηρίζεται επίσης για τη μινιμαλιστική παγεράδα της, καθώς και για μια αίσθηση αποτυχίας και απελπισίας, διανθισμένη από (αυτό)σαρκασμό. Έχουμε να κάνουμε με ένα αυτοαναφορικό, σινεφιλ φιλμ που αυτοπαρωδείται.
Αν και μικρή παραγωγή, οι εικόνες του είναι μεστές, λειτουργικές, εικαστικά επεξεργασμένες, και ποικίλουν, ήτοι ξετυλίγονται από το Βερολίνο του τίτλου ως τις περιοχές της Αθήνας. Ο ήρωας της μυθοπλασίας Άλεξ, είναι ένας Έλληνας σκηνοθέτης, που στο Βερολίνο έχει στο ενεργητικό του μια ασήμαντη καριέρα μα και ένα μεγάλο όνειρο, ένα σημαντικό πρότζεκτ κι ένα σενάριο που το γράφει αναλώνοντας τρία χρόνια από τη ζωή του, περιμένοντας μάταια να του βρει παραγωγό ο ελληνογερμανός ατζέντης του. Η πολυπόθητη ευκαιρία θα του δοθεί στη γενέτειρά του Αθήνα, όπου θα βρεθεί, προσκαλεσμένος, σε ένα δωμάτιο ακριβού ξενοδοχείου.
O Άλεξ έχει στιλ, αστείο πρόσωπο και ντύσιμο, ταυτίζεται περίφημα με τον ηθοποιό Π. Θανασούλη, φευγάτο, ποιητικό και παράταιρο όπως ακριβώς ταιριάζει… Η πορεία του διαγράφεται από την προσμονή, την ελπίδα και την απογοήτευση και παραίτηση, έως την διάψευση, την απόρριψη και την καταστροφή, τον θάνατο. Η διάψευση του μεγάλου κινηματογραφικού ονείρου, είναι κοινός τόπος με άλλα πρόσωπα της ιστορίας, π.χ. της Γερμανίδας ηθοποιού που ποθούσε, μάταια, να πάρει μέρος σε μια μεγάλη, αμερικάνικη, χολιγουντιανή παραγωγή. Πολλοί ήρωες τρέφουν μεγάλα κινηματογραφικά όνειρα αναγνώρισης, επιθυμούν να γίνουν σταρ στον τομέα τους, ο Άλεξ, η νεαρή γκαρσόνα που επιλέγει για να υποδυθεί την ηρωίδα του σεναρίου του, ο πατέρας της για λογαριασμό της, η Γερμανίδα ηθοποιός, ακόμη -έμμεσα- και οι παραγωγοί που συναντά.
Η διαδρομή που διανύει είναι διάσπαρτη από ανθρώπους του σινεμά: Ατζέντης, παραγωγοί (εκ των οποίων ο Έλληνας θυμίζει κάπως τον Μαξ Ρόμαν), μια αναγνωρισμένη Γερμανίδα ηθοποιός που απορρίπτει τον κεντρικό ρόλο του, μια νεαρή Ελληνίδα που ονειρεύεται να γίνει σταρ, ο γέρος πατέρας του, πρώην αιθουσάρχης κ.α.…
Το φιλμ είναι, ως ένα βαθμό, και road movie, γιατί περιπλανάται σε διάφορους ψυχρούς, σκοτεινούς, περίεργους και μισοάδειους χώρους. Θυμίζει λίγο τα πρώτα φιλμ του Τζάρμους. Άλλωστε ανάμεσα στους δύο κακοποιούς που παρακολουθούν τον Άλεξ (τους υποδύονται δυο σκηνοθέτες -άλλη μία κινηματογραφοφιλική αναφορά- ο ίδιος ο Αθανίτης και ο Νίκος Τριανταφυλλίδης), ο ένας είναι φτυστός ο Τζάρμους… Κυνηγάνε από λάθος τον Άλεξ, συγχέοντάς τον με έναν άντρα που χρωστά λεφτά στον υπόκοσμο και του μοιάζει ως σωσίας και alter ego του.
Στην πορεία της μυθοπλασίας κάνουν την εμφάνισή τους ένα σωρό απορρίψεις και ματαιώσεις. Έτσι, στο τέλος, αφού το σενάριο εποχής του Άλεξ έχει απορριφθεί από τον παραγωγό ως πανάκριβο και πεπαλαιωμένης σύλληψης, τον δολοφονούν, δίνοντας στο κλείσιμο μια επιπλέον οδυνηρή νότα, μια πικρή γεύση θανατερής αποτυχίας, αν και το δροσιστικό, διαβρωτικό χιούμορ είναι παντού παρόν.
Το φιλμ έχει, μεταξύ άλλων, και μια διάσταση (γερμανο)εξπρεσιονιστική -όπως και το επόμενο του σκηνοθέτη-, έτσι όπως χρησιμοποιεί τις έντονες αντιθέσεις άσπρου/μαύρου και τις σκιές, για παράδειγμα τη σκιά του Έλληνα παραγωγού που μιλά πίσω από το άσπρο πανί (ο οποίος περιέργως θυμίζει λίγο …Δρ. Μαμπούζε).
Στο φιλμαρισμένο χώρο, στο φόντο, εμφανίζονται συχνά συσκευές τηλεόρασης που παίζουν ταινίες (ακόμη κι ένα παλιό ελληνικό μιούζικαλ) ή βιντεοκλίπ από το ΜΤV, συνήθως χιπ χοπ. Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν στη δημιουργία μιας παράξενης, αλλόκοτης ατμόσφαιρας… Όπως διατείνονται ο σκηνοθέτης και ο αιθουσάρχης πατέρας του, στο σινεμά η ζωή γίνεται όνειρο και όλα επιτρέπονται…

Σάββατο 3 Σεπτεμβρίου 2011

ΣΙΝΕΜΑ/To Nέο Ελληνικό Ρεύμα

περιοδικό ΣΙΝΕΜΑ χειμώνας 2011, τ 219

Δημήτρης Αθανίτης

Η "αρχιτεκτονική" του ματιά καθηλώνει και στις πέντε ταινίες του. Ολοκληρώνει τώρα τις "Τρεις Μέρες Ευτυχίας" που θα δούμε του χρόνου στις αίθουσες.

"Αυτή τη φορά στράφηκα σ' ένα γυναικείο θέμα γιατί οι γυναίκες ζουν πιο πολύ τις εκρηκτικές αντιφάσεις των αλλαγών που γίνονται γύρω μας. Το να είσαι γυναίκα σήμερα, μου φαίνεται πιο δύσκολο και ταυτόχρονα γοητευτικό. Οι ρόλοι των φύλων, δεν είνα πια οι γνωστοί."

"Το σινεμά στη δεκαετία του 90 ήταν ακόμη στην αναζήτηση του φολκόρ και του προφανούς. Σήμερα θέλω ένα σινεμά ελεύθερο από συμβάσεις, ικανό να με κοιτάξει κατάματα και κυρίως να μου μεταφέρει το πιο δύσκολο συναίσθημα. Ανάταση!"

ALTCINE Oλες οι τανίες του Δημήτρη Αθανίτη στο altcine

http://www.altcine.com/

WHY CINEMA NOW / Γιατί σινεμά σήμερα

Επετειακή έκδοση του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για τα 50 χρόνια

Σήμερα που η παγκοσμοιοποίηση ενοποιεί τον κόσμο ισιοεδωτικά, το σινεμά είναι το τελευταίο μεγάλο ταξίδι. Υποσκάπτοντας τα κλισέ που μας κατακλύζουν, συχνά αθέατα, το σινεμά είναι η τέχνη κόντρα στη σύμβαση.

Πιστεύω σ' ένα σινεμά με καινούργια ματιά, άποψη και ιδιαιτερότητα. Ενα σινεμά που οδηγεί στην επανακάλυψη του κόσμου.

Γιορτάζουμε τα 50 χρόνια του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης κι αυτό είναι σημαντικό. Φεστιβάλ, όπως αυτό της Θεσσαλονίκης είναι χώροι ζωτικής σημασίας για τη προβολή ενός κινηματογράφου διαφορετικού. Ενός κινηματογράφου ανήσυχου, νεανικού που επιμένει να βλέπει με παρθένο βλέμμα κάθε μέρα τον κόσμο. Ενός κινηματογράφου που στοχάζεται μέσα από κάθε ταινία πάνω στον ίδιο τον εαυτό του, ψάχνοντας από την αρχή τα μέσα του, τη σχέση του με τον κόσμο.

Θεσσαλονίκη 2009

Πέμπτη 1 Σεπτεμβρίου 2011

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΙΤΣΚΟΚ Ο Δημήτρης Αθανίτης μιλά με τον Γιώργο Τζιώτζιο.

Ο Γιώργος Τζιώτζιος μου ασκούσε πάντα μια περίεργη γοητεία. Μια αιτία την ήξερα. Ωστόσο δεν του την εξομολογήθηκα ποτέ. Οταν του είπα ότι ήθελα να του πάρω συνέντευξη με κοίταξε παράξενα. Προσπάθησα να του εξηγήσω. Δεν μ΄ενδιέφεραν τα γνωστά. Μ΄ενδιέφερε το πως έφτασε στο σινεμά. «Ελα απ΄τη δουλειά», μου είπε. Βρεθήκαμε σ’ ένα μεγάλο γραφείο με παράθυρα από παντού σ’ ένα ψηλό όροφο στη Κηφισίας, δίπλα στο κεντρικό της Οντεόν. Ο ήλιος έμπαινε διαλυτικός από παντού, ισοπεδωτικός. Ωστόσο, ήρθε φωτογράφος και κάναμε μερικές ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Η συνέντευξη ήταν για το Μοτέρ. Ηξερα που ήθελα να πάω τη συζήτηση αλλά το κλίμα ήταν χαοτικό. Οταν τελειώσαμε, μου είπε. «Αν βγάλεις άκρη απ’ όλα αυτά, πέστο μου».
http://www.gfc.gr/Publications/magazine/11_2008.pdf

Ο Γιώργος Τζιώτζιος είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους-ορχήστρες στο ελληνικό σινεμά. Κριτικός, εκδότης, διανομέας, αιθουσάρχης, διευθυντής φεστιβάλ. Εχει κάνει ατέλειωτα πράγματα, αλλά τα αντιμετωπίζει σαν κάτι ενιαίο, σχεδόν απλό. Βέβαια έχει ένα σύστημα, που ακολουθεί. «Το σύστημα Χίτσκοκ»!

Ο Γιώργος τελείωσε ένα θρυλικό γυμνάσιο στη Θεσσαλονίκη, στη πόλη που θα μπορούσε να είναι το Μιλάνο της Ελλάδας. Τελείωσε λοιπόν το 5ο Αρρένων, σχολείο όπου μαθήτευσαν ο Σαββόπουλος και ο Βέλτσος, αλλά όπως κι αυτοί και πολλοί άλλοι, κατέληξε στην Αθήνα.

-Πως ήταν το περιβάλον που μεγάλωσες; Η εικόνα της περιοχής ήταν περίπου η σημερινή;

-Το 5ο γυμνάσιο εκείνη την εποχή, δεκαετία 60, ήταν παραθαλάσιο. Διασχίζαμε λίγα μέτρα και βγαίναμε στη παραλία, με βάρκες δεμένες έξω από τα σπίτια και τσιγγάνους να έρχονατι το καλοκαίρι με σαμπρέλε,ς να περνάνε ξυπόλυτοι τη καυτή άσφαλτο και να βουτάνε. Εμείς παίζαμε όλη μέρα εκεί αλλά για μπάνιο παίρναμε το καραβάκι.

-Υπήρχε καραβάκι;

-Ναι, καραβάκι που ξεκίναγε από Λευκό Πύργο κι έκανε στάσεις στη Περαία, Αγ. Τριάδα, Μπαχτσέ. Αυτό που είναι η λεωφόρος Κέννεντυ κι ότι υπάρχει από κάτω, όπως το Μακεδονια Παλλάς, ήταν απλά θάλασσα. Μετά άρχισαν να πέφτουν τα «μπλόκια» και οι επιχωματώσεις. Ετσι δημιουργήθηκε ένα νέο μέτωπο στη θάλασσα και μια νέα εικόνα της πόλης.

-Η Χαλκιδική δεν ήταν το κλασσικό θέρετρο των Σαλονικιών τότε;

-Η Χαλκιδική ήταν κάτι σαν μακρυνός εξωτικός παράδεισος.Οι στάσεις που μας πήγαινε το καραβάκι ήταν η Χαλκιδική του τότε. Μόνο που όλα αυτά δεν έχουν καμιά σχέση με το σινεμά.

-Πότε έρχεται η επαφή με το σινεμά;

-Κατ’ αρχήν η επαφή με το σινεμά, αυτό το πρώτο σοκ με την εικόνα έγινε στις αίθουσες. Τηλεόραση, πρωτοείδα στα 14. Μέχρι τότε αλλά και μετά, σινεμά κάθε σαβατοκύριακο το χειμώνα και κατά βούληση το καλοκαίρι. Μεγάλωσα στη πιο κινηματογραφική περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η Βασιλίσσης Ολγας ήταν μια τεράστια κινηματογραφική πιάτσα με τουλάχιστον 30 σινεμά.. Σήμερα από όλα αυτά, υπάρχει μόνο ένα. Το Κολοσσαίον.

-Το σινεμά ήταν η βασική διασκέδαση σου σαν παιδί;

-Ακριβώς. Κατά κανόνα οι αίθουσες είχαν διπλό πρόγραμμα και πήγαινα ας πούμε στον Κρόνο κι έβλεπα τον Αιχμάλωτο της Ζέντα και τον Τάρας Μπούλμπα. Μ’ άρεσε τόσο να πηγαίνω σινεμά που δεν είχα πρόβλημα να πάω μόνος, κι ούτε από το σπίτι τους πείραζε.

-Και τα ακατάλληλα ήταν το απόλυτο όνειρο;

-Οχι. Τα πράγματα ήταν πολύ ελαστικά. Τελείως τυχαία θυμάμαι, ένα Σάβαττο μεσημέρι πήγα στο Ρεξ και είδα 12 χρονών, τις Αγριες Φράουλες του Μπέργκμαν.

Δε μπορούσα να κοιμηθώ για ένα μήνα. Τρομοκρατήθηκα. Εβλεπα εφιάλτες με το φέρετρο να περνάει κάτω από το παράθυρο, ξύπναγα και νόμιζα ότι ακούω τις οπλές του αλόγου.

-Συναντήθηκες με τον Μπέργκμαν λίγο περίεργα..

-Η πρώτη ταινία τρόμου που έχω δει στη ζωή μου ήταν οι Αγριες Φράουλες.

-Την είδες μόνος τη ταινία;

-Από τη δευτέρα-τρίτη δημοτικού, πήγαινα μόνος.

-Κάτι που σήμερα είναι αδιανόητο.

-Δεν υπήρχε καμιά αίσθηση ανασφάλειας. Κοιμόματε με ανοιχτά πράθυρα. Δεν κλειδώναμε ποτέ τις πόρτες. Μέχρι να ρθει ο Παγκρατίδης. Το καλοκαίρι, υπήρχε και μια εξτρά διάσταση. Πως θα δούμε τσάμπα την ταινία. Το χαρτζηλίκι υπήρχε, αλλά ήταν η απόλαυση του να τη δεις έτσι ένοχα και μάλιστα την ακατάλληλη ταινία.

-Οι γονείς σου είχαν κάποια ιδιαίτερη σχέση με το σινεμά;

-Οχι. Ο πατέρας μου έβλεπε γουέστερν και πολεμικά, η μητέρα μου αισθηματικά έως και Ναργκίς, αλλά όπως ο περισσότερος κόσμος. θα λεγα ότι είμαι τελείως αυτοδίδακτος κινηματογραφικά.

-Μπαίνοντας στο πανεπιστήμιο είσαι πια σινεφίλ.

-Εχω γνωριστεί με τον Δερμετζόγλο, τον Ακτσόγλουυ και τους άλλους, έχουμε κάνει τον θρυλικό ΦΟΚΘ και κάθε σαβατοκύριακο κάνουμε προβολές με χίλια άτομα στο αμφιθέατρο της φυσικομαθηματικής. Βγάζουμε κι ένα έντυπο, στον πολύγραφο, τα Τετράδια Κινηματογράφου, όπου και τα πρώτα μας γραπτά.

-Λίγο αργότερα βγάζετε κι ένα περιοδικό, την «Οθόνη». Τα σινεμά εξακολουθούσαν να παίζουν τον ίδιο σημαντικό ρόλο;

-Οχι μόνο, αλλά ήταν και τα πιο χαρακτηριστικά σημεία για τη γεωγραφία της πόλης. Τα ραντεβού όλα τα δίναμε σε σχέση με κάποιο κινηματογράφο, κάτι που κάνω ακόμα και σήμερα. Οταν μου λέει κάποιος μένω εκεί, αυτόματα λέω, κοντά στον παληό Εσπερο;, Απέναντι από τα Διονύσια; Ομως ήταν μια εποχή τότε που η Θεσσαλονίκη ήταν πραγματικά μια κινηματογραφική πόλη. Να σκεφτεις ότι έφτασε να κάνει το 1/3 των εισητηρίων της Αθήνας, όταν σήμερα κάνει το 1/8 η το 1/10. Και το Πανεπιστήμιο, την εποχή που ήμουν φοιτητή, ήταν βασικός τροφοδότης της σινεφίλ συνείδησης της πόλης.

-Ο δρόμος σου προς το σινεμά είχε κάποιο κομβικό σημείο; Κάποια ταινία που σε επηρέασε η κάποιο πρόσωπο που έγινε οδηγός;

-Οχι. Είναι κάτι που έγινε σιγά-σιγά μέσα από τη συνεχή επαφή με τις ταινίες. Η στιγμή που μπορώ να εντοπίσω σαν κομβική, είναι όταν συνηδειτοποίησα ότι υπάρχουν κριτικοί ταινιών και κριτικοί κινηματογράφου. Δηλαδή κάποιοι που γράφουν απλά για μια ταινία, κάτι που μπορεί να κάνει ο καθένας, και αυτοί που γράφουν, έχοντας ένα σύστημα αναφοράς πίσω τους. Κι έτσι, έχοντας τον Ραφαηλίδη σαν αφορμή, σκεφτόμουν ότι κριτικός κινηματογράφου είναι ένας πολύ περίεργος αλλά και πολύ τυχερός τύπος, που κάνει έρευνα για κάθε ταινία που γράφει. Εβλεπα δηλαδή ότι το σινεμά είναι πηγή γνώσης. Πέρα απ’ ότι σου μαθαίνει να στρώνεις το κρεβάτι σου, όπως έλεγε κι ο Τρυφώ, σε βάζει σε ένα διαρκές τριπ να ψάξεις. Πάντα θεωρούσα το σινεμά, αυτό που έλεγε ο Μπαζέν, «παράθυρο στον κόσμο». Γι αυτό μ’ αρέσει τόσο το ντοκυμαντέρ, με ξετρελαίνει. Και πιστεύω, δεν ξέρω Δημήτρη αν συμφωνείς, ότι κάθε μεγάλη ταινία είναι ταυτόχρονα ντοκουμαντέρ και μυθοπλασία. Βέβαια πρέπει να σου πω ότι αν και μ’ αρέσουν όλα τα είδη, τελικά με τον χρόνο, βλέπω ότι αυτό που με αγγιζει πραγματικά σήμερα, είναι το σινεμά στο ύψος του ανθρώπου, το σινεμά που είναι φέτες ζωής, το ρεαλιστικό σινεμά..

-Τι σε ιντρίγκαρε πιο πολύ στην αρχή, καθώς ανακάλυπτες τον κινηματογράφο; Υπήρχαν κάποια είδη, κάποιες ιστορίες;

-Στην αρχή ακολουθείς κάποιους ηθοποιούς, κάποιους σταρ. Μέσα από τον Ντελόν της Συμμορίας των Σικελών πας στον Βισκόντι, όπου παίζει και ο Ντελόν και ανακαλύπτεις ένα άλλο σινεμά. Μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση η χρήση των σταρ στον Χίτσκοκ.

Εξυπηρετεί απόλυτα τους στόχους και ταυτόχρονα είναι όλοι ευχαριστημένοι. Κοινό, παραγωγοί και ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Είναι μια μοναδική περίπτωση και την δίνω σαν συνταγή ακόμη και στο γιο μου για το σχολείο του. Του λέω θα ακολουθήσεις το «σύστημα Χίτσκοκ»

-Σε είχε κερδίσει το σινεμά αλλά προχώρησες σε σπουδές νομικής. Γιατι;

-Το «σύστημα Χίτσκοκ».

-Ολοι ευχαριστημένοι!

-Ακριβώ;.

-Κάπως έτσι τελειώνεις τη Νομική.

-Κι αντί να γίνω δικηγόρος φεύγω για το Παρίσι, όπου κάνω διδακτορικό με θέμα Το Φαντασιακό στα Μαζικά Μέσα Επικοινωνίας, ακολουθώντας πάντα το σύστημα Χίτσκοκ. Γαλλικά στην ουσία έμαθα διαβάζοντας Καγιέ ντυ Σινεμά με το λεξικό στο χέρι. Αλτουσέρ, Μπαρτ, Μποντριγιάρ,ήταν τα πρόσωπα αναφορές.

-Οταν γυρίζεις, όμως έχουμε την ανατροπή.

-Τελείως τυχαία. Επιστρέφω, για να ακολουθήσω πανεπιστημιακή καριέρα στη Πάντειο,και μπαίνω μέσα από μια τυχαία συνάντηση με τον Μητρόπουλο, στη διανομή. Για να επικυρωθεί και μια ατάκα που έχω, πως «αν ζεις για το σινεμά, θα ζήσεις κι απ’ το σινεμά»! Δουλεύω λοιπόν στη Νέα Κϊνηση κι δυο χρόνια αργότερα στήνουμε με τον Μητρόπουλο πάντα, την Προοπτική. Τα πρώτα χρόνια στη Προοπτική ήταν και τα πιο ωραία, αφού δεν αγοράζαμε ταινίες πακέτα, αλλά ταινίες που βλέπαμε πριν και διαλέγαμε και παράλληλα είχαμε πάρει το Στούντιο στη πλ Αμερικής, οπου φέρναμε νέους, άγνωστους σκηνοθέτες.

-Μετά τα 6 χρόνια στη Προοπτική το μικρόβιο σε έτρωγε πάλι.

-Το περιοδικό. Λέω μια μέρα στον τυπογράφο που στεγαζόταν κάτω από τα γραφεία μας στη Κωλέττη. Θέλω να βγάλω ένα περιοδικό για σινεμά. Δεν ανεβαίνεις, μου λέει, καλύτερα στον 6ο να πηδήξεις;

-Και τελικά ίδρυσες το πιο μακρόβιο κινηματογραφικό περιοδικό στην Ελλάδα, με πάνω από 200 τεύχη και σχεδόν 20 χρόνια παρουσίας.

-Δεν ήταν εύκολο, τα γραφεία ήταν στο πατάρι του Στούντιο, και με ένα τεύχος οδηγό, μαζεύτηκαν πολλά νέα παιδιά που ήθελαν να συνεργαστούν, Κουτσογιανόπουλος, Εκσιέλ, Ζουμπουλάκης, Κρασσακόπουλος, Τριανταφυλλίδης, Σωτηροπούλου. Βέβαι τα πράγματα δεν ήταν εύκολα. Οπως δεν ήταν εύκολα κι όταν φέρναμε με την Προοπτική στο Στούντιο, νέους άγνωστους τότε σκηνοθέτες, Τζάρμους, Φρήαρς, Αλμοδοβάρ. Δεχόμουν συχνά άγριες κριτικές. Βέβαια σήμερα όλοι αυτοί είναι σεβαστοί. Για μένα η πρώτη ταινία είναι αποφασιστική. Εκεί φαίνονται σχεδόν όλα. Και ο σκηνοθέτης και ο διανομέας και ο κριτικός..

-Υποθέτω θα έχεις ακούσει αρκετή κριτική και για το περιοδικό. Οτι είναι αρκετά μέινστρημ, υποστηρίζει το εμπορικό σινεμά...

-Δεν ήταν αυτη η πρόθεση. Απλά, προσπαθούσε, πάντα με το «σύστημα Χίτσκοκ», να επιβιώσει, περνώντας μαζι με το μέηνστρημ και πολλά νέα πράγματα. Εξ άλλου δεν πιστεύω ότι η επιτυχημένη ταινία είναι εξ ορισμού ύποπτη, η κακιά.

Δυστυχώς πολλοί κριτικοί το πιστεύουν. Αν μια ταινία κατεβαίνει λίγο από τον εγκέφαλο, αν αρχίζουν να δακρύζουν τα μάτια, αν λίγο χτυπά η καρδιά, αρχίζουν οι υποψίες. Δεν είναι καλό για ένα κριτικό να δακρύζει. Κάτι συμβαίνει κι αυτό που συμβαίνει δεν είναι στη σωστή κατεύθυνση.

-Το έχω δει αυτό με σκηνοθέτες όπως ο Ζουλάφσκι για παράδειγμα, που βγάζουν συναίσθημα. Δεν είναι από τα φόρτε των κριτικών. Αλήθεια είχες ποτέ το σκηνοθετικό μικρόβιο;

-Ποτέ. Αυτό που πάντα με τρώει είναι κάτι άλλο. Η περιέργεια. Γι αυτό κυνηγώ πάντα τις πρώτες ταινίες. Οπως δεν έχω καμια προκατάληψη για την προέλευση μιας ταινίας. Αντίθετα, θέλω, έχω τη περιέργεια να δω, μια ταινία από τη Σενεγάλη, η τη Σρι Λάνκα.

-Ενα ένοχο μυστικό σου;

-Εχω δει τον Ηλίθιο και τον Πανιλίθιο 6 φορές.

-Διανομέας η κριτικός;

-Η δουλειά του διανομέα μ’ αρέσει πιο πολύ απ’ τη δουλειά του κριτικού. Αν το γούστο κι οι επιλογές σου περνάνε σε ένα άλφα κοινό είναι μια μεγάλη, αναντικατάστατη ικανοποίηση.

-Κάποο μικρόβιο πάντως σ’ έτρωγε συνέχεια. Από πετυχημένος διανομέας γίνεσαι εκδότης και στη συνέχεια δημιουργείς και φεστιβάλ! Τις Νυχτες Πρεμιέρας.

-Πίστευα ότι μπορεί να γίνει ένα φεστιβάλ στην Αθήνα. Το σλόγκαν μου ήταν, αυτο που θα κάνουμε δεν θα είναι θεσμός. Θα είναι εθισμός!

-Στήνεις αυτό το φεστιβάλ που είναι πια στον 14ο χρόνο αλλά και πάλι το μικρόβιο σε τρώει. Γυρίζεις πάλι στη διανομή, κάνεις, την Πλέιταιμ, που σου δίενι την ευκαιρία να κάνεις τις δικές σου επιλογές, έχεις επιτυχίες, ανοίγεις πάλι το Στούντιο, μια κίνηση περισσότερο συναισθηματική παρά εμπορική, μετά περνάς στη Ρόουζμπαντ και τωρα στην Οντεόν, αλλά έχεις πάντα το μικρόβιο. Ποια είανι η καινούργια ιδέα;

-Σκέφτομαι ότι η καλή ταινία έχει όλο και λιγώτερο χώρο στη διανομή. Τα μεμονωμένα σινεμά κλείνουν, τα πολυσινεμά παίζουν μόνο το μέινστρημ. Και απορώ πως δεν σκέφτεται κάποιος ότι ένας εναλλακτικό πολυσινεμά, ένα άρτπλεξ ας το πούμε, θα ήταν μια σοβαρή πρόταση και επιχειρηματικά. Ενας πολυκινηματογράφος 10 αιθουσών που θα παίζει τις 20 καλύτερες τανίες που βγήκαν τους τελευταίους τρεις μήνες, κι όπου θα πηγαίνεις χωρίς να σκέφτεσαι τι παίζει, αλλά ξέροντας ότι εκεί θα βρεις τις καλύτερες ταινίες. Αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που θα ήθελα να κάνω.

-Τελικά Γιώργο, τι είναι για σένα το σινεμα;

-Το σινεμά ηταν πάντα για μένα η επαφή με τον κόσμο. Αγαπώ το σινεμά. Είναι ότι πιο ωραίο υπάρχει. Τα έχει όλα. Και κυρίως δύο μεγάλα χάρισματα. Το πλάνο και το εκτός πεδίου, που συχνά τροφοδοτεί περισσότερο τη φαντασία. Για αυτό και δεν αγάπησα ποτε πραγματικά το θέατρο.

Ο Γιώργος πιστεύει στο ρεαλιστικό σινεμά, αγαπά τις φέτες ζωής αλλά εφαρμόζει το σύστημα Χίτσκοκ, δηλαδή ένα σύστημα που συνδέεται με φέτες γλυκού! Οι αντιθέσεις όμως δεν είναι αυτές που μας συγκρατούν; Αυτές οι ίδιες δεν είναι η ζωή μας, το σινεμά μας;