Κυριακή 1 Μαΐου 2011

http://www.lifo.gr/mag/columns/३९०९
27.4.2011

Ο Δημήτρης Αθανίτης

και τα ελληνικά Όσκαρ.

Ο Δημήτρης Αθανίτης

Η δεύτερη χρονιά διαφέρει από την πρώτη ως προς το ότι είστε πια πιο θεσμικοί ως Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου;

Διαφέρει ως προς το ότι είμαστε πιο θεσμικοί, υπό την έννοια ότι την περσινή χρονιά δεν είχαμε την υποστήριξη κανενός. Η επιλογή που κάναμε, όμως, με τον Κυνόδοντα και η μετέπειτα πορεία του μέχρι τα Όσκαρ κάνει τα φετινά βραβεία να θυμίζουν λίγο περισσότερο, στην αναλογία που μας το επιτρέπει, την αμερικανική τελετή.

Δεν υπάρχει, όμως, η γλύκα της «Ομίχλης» και της επανάστασης.

Η Ακαδημία είναι το αποτέλεσμα όλων των προσπαθειών της «Ομίχλης». Όσον αφορά την επανάσταση, τώρα, η γλύκα υπάρχει στην Ακαδημία, όπως υπάρχει και σε όλη τη χώρα.

Ισχύει, πάντως, πως τα καλλιτεχνικά βραβεία στην Ελλάδα δεν έχουν κάποιο κύρος ούτε και ιδιαίτερη απήχηση στο κοινό;

Αυτό μπορεί να ισχύει, αλλά στην ουσία καταργήθηκε με την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου. Μέχρι τότε τα περισσότερα βραβεία ήταν κρατικά, οπότε έπαιζαν μεγάλο ρόλο διάφορες παράμετροι, όπως οι γνωριμίες και τα διάφορα φανερά και κρυφά συνδικαλιστικά ζητήματα. Άλλες φορές τα βραβεία δίνονταν από περιοδικά ή τηλεοπτικά κανάλια που εξυπηρετούσαν και αυτά τα δικά τους συμφέροντα. Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι μιας τέχνης βράβευσαν αυτούς που θεωρούν ότι είναι οι καλύτεροι στον τομέα τους.

Επειδή στις μέρες μας έχει σημασία και η πολιτική οικονομία, δεν θα έπρεπε η βραβευμένη καλύτερη ταινία να βρίσκει και πάλι διανομή στις αίθουσες, όπως γίνεται με την ανάλογη των Όσκαρ;

Αυτό είναι πολύ σοβαρό. Γι' αυτό κι εμείς θέλαμε η τελετή να γίνει τον Μάρτιο, που ακόμα η χρονιά είναι στα φόρτε της, ώστε τα βραβεία να σπρώχνουν τις ταινίες και στις αίθουσες.

Ποια βήματα πρέπει να γίνουν από εδώ και πέρα, προκειμένου όλη αυτή η μανία με το ελληνικό σινεμά να έχει μια ποιοτική συνέχεια;

Είναι το μεγαλύτερο στοίχημα και το πιο δύσκολο. Νομίζω πως θα κερδηθεί, αν συνεχίσουμε να παράγουμε ζωντανές ταινίες που αφορούν αυτό που ζούμε και είναι σε μια συνεχή σχέση με την κοινωνία. Ο ρόλος της Ακαδημίας είναι ν’ αναδείξει αυτές τις δουλειές. Να σας αναφέρω πάλι το παράδειγμα του Κυνόδοντα. Αν δεν υπήρχε η Ακαδημία, δεν θα είχε προταθεί ποτέ για Όσκαρ. Το site του Αμερικανού διανομέα για την ταινία είχε πρώτες τις ελληνικές διακρίσεις και μετά τις Κάννες.

Δευτέρα 20 Δεκεμβρίου 2010

Φεστιβαλ Θεσσαλονικης Ραντεβου στα τυφλα

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=232170

51ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης

Ελληνικές ταινίες και φεστιβάλ: ραντεβού στα τυφλά

Τελευταία ημέρα σήμερα για το 51ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ο,τι εντυπώσεις και να άφησε, όσα εισιτήρια και να έκοψε, όσο και να έγινε με τις τσέπες γεμάτες καβούρια προσέχοντας πού θα ξοδευτεί κάθε ευρώ, είχε μια αχίλλειο πτέρνα: τη φτωχή παρουσία του ελληνικού κινηματογράφου.

Η αρχή έγινε πέρυσι, μαζικά και συντονισμένα, όταν οι «κινηματογραφιστές στην ομίχλη» απείχαν από το φεστιβάλ απαιτώντας νέο κινηματογραφικό νόμο. Και να που ενώ ο νόμος του Παύλου Γερουλάνου είναι ένα βήμα πριν από την ψήφισή του, μόνο 23 Ελληνες σκηνοθέτες -εκ των οποίων οι 14 με ψηφιακή παραγωγή- τίμησαν τη διοργάνωση.

Οι λόγοι είναι πολλοί και σύνθετοι. Ο Λάκης Παπαστάθης, για παράδειγμα, παρ' όλο που φέτος έχει νέα ταινία, το «Ταξίδι στη Μυτιλήνη», δεν την έφερε στη Θεσσαλονίκη. «Δεν θέλω να συμβάλω στον ανθελληνισμό του φεστιβάλ και να νιώθω ξένος στον τόπο μου», εξηγεί. Αναφέρεται στην απόφαση του διευθυντή του φεστιβάλ, Δημήτρη Εϊπίδη, να περιορίσει τις προβολές των ελληνικών ταινιών στις αίθουσες του λιμανιού. Παραδοσιακά γίνονταν στο σημείο αναφοράς του φεστιβάλ, το «Ολύμπιον», όπου φέτος προβάλλονται μόνο οι δύο ταινίες του Διεθνούς Διαγωνιστικού (τα «Attenberg», «Απνοια»).

Λίγες και καλές

Δεν είναι η μοναδική αιτία για τον Παπαστάθη. «Δεν έχει, γενικά, κίνητρο ο σκηνοθέτης να προβάλει την ταινία του στο φεστιβάλ. Θα έπρεπε να υπάρχουν χρηματικά βραβεία από σωστές επιτροπές και να γίνεται επιλογή των ταινιών. Να μην παρουσιάζονται εκατό ελληνικές ταινίες, αλλά δέκα καλές, αυτές που θέλουμε να βλέπουν και οι ξένοι καλεσμένοι. Το ελληνικό σινεμά ήταν πάντοτε στο αίμα του φεστιβάλ, ακόμα και την εποχή των διαστρεβλωμένων επιτροπών», λέει.

Στο ζήτημα της επιλογής των ταινιών συμφωνεί και ο Δημήτρης Αθανίτης. «Δεν γίνεται να παίζονται οι καλλιτεχνικές και οι εμπορικές ταινίες μαζί. Αλλά σίγουρα η ελληνική ταινία πρέπει να είναι κυρίαρχη στο φεστιβάλ». Υπάρχουν πολλοί τρόποι να επωφεληθούν οι ταινίες από το φεστιβάλ. Προτείνει δύο: «Πρέπει να προωθεί τις συμπαραγωγές των ελληνικών ταινιών με βαλκανικές χώρες και να γίνονται ανάλογα αφιερώματα». Ο Δ. Αθανίτης δεν είναι καθόλου αισιόδοξος για τη σχέση του φεστιβάλ με τις ελληνικές ταινίες. «Οι σκηνοθέτες και οι παραγωγοί», εξηγεί, «θα απαξιώσουν το φεστιβάλ γιατί δεν τους προσφέρει κίνητρα. Αλλά και το φεστιβάλ γενικά δεν έχει στόχο. Η κρίση είναι πιπίλα. Δεν έχουν σημασία τα λεφτά, αλλά η διάθεση και οι ιδέες».

Ο Γιάννης Οικονομίδης έχει ακόμα έναν παράγοντα να προσθέσει που εξηγεί και τους λόγους για τους οποίους δεν έφερε τον «Μαχαιροβγάλτη» στο φεστιβάλ. «Η πόλη είναι απούσα από το φεστιβάλ. Γιατί να φέρουμε τις ταινίες μας; Για να τις χειροκροτήσουν οι Αθηναίοι που ανεβαίνουν; Ο "Μαχαιροβγάλτης" παίζεται σε αίθουσα της Θεσσαλονίκης και έκανε 30 εισιτήρια. Η ίδια η πόλη δεν έχει σινεφίλ κοινό, ούτε στηρίζει το φεστιβάλ», λέει.

Δεν μπορούμε μέσα σε όλα αυτά να αγνοήσουμε και το γεγονός ότι, όπως λέει ο σκηνοθέτης Τάσος Μπουλμέτης, πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου, «ο κινηματογραφικός κόσμος είναι σε αναταραχή που δεν έχει καταλαγιάσει. Δεν έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο ως προς τις προθέσεις, ούτε έχει αναδειχθεί κοινή σχέση των σκηνοθετών με το φεστιβάλ». Προσθέτει και ακόμα μία δύσκολη παράμετρο. «Η διανομή των ελληνικών ταινιών έχει αλλάξει. Κάποτε ήταν πιο δύσκολα τα πράγματα. Μην ξεχνάμε ότι το φεστιβάλ ήταν μερικές φορές επικίνδυνο. Οι ταινίες έφευγαν συνήθως με αρνητικό στίγμα και κριτικές και αυτό έπαιζε ρόλο στο αν θα βγουν στις αίθουσες».

«Θέλουν τα βελούδα»

Τι λέει, όμως, ο Δημήτρης Εϊπίδης για όλα αυτά; Κατ' αρχάς αρνείται τις κατηγορίες ότι δεν προσπάθησε να πείσει τους σκηνοθέτες να καταθέσουν τις ταινίες τους. Οχι μόνο τους έπαιρνε τηλέφωνο ή τους συναντούσε, αλλά έδωσε παράταση στην προθεσμία υποβολής των ταινιών. «Αν οι σκηνοθέτες δεν είχαν αργήσει να αποφασίσουν τι θα κάνουν, ίσως η ελληνική παρουσία να ήταν καλύτερη. Σκεφτόμασταν να κάνουμε εκδηλώσεις για το ελληνικό σινεμά και να εκδώσουμε έναν κατάλογο. Αλλά πραγματικά ήρθαν στο παρά πέντε», λέει.

Και ο εκτοπισμός των ελληνικών ταινιών από το «Ολύμπιον»; «Το διαγωνιστικό τμήμα είναι η σημαία ενός φεστιβάλ», απαντά ο Δ. Εϊπίδης. «Δεν μπορεί να φύγει από το "Ολύμπιον" για να μπούνε οι ελληνικές ταινίες. Οι προβολές στις αίθουσες του λιμανιού είναι καλύτερες, με πιο εξελιγμένες τεχνικές εγκαταστάσεις. Για κάποιους μάλλον είναι θέμα γοήτρου και βελούδινων θέσεων το πού θα παίζονται οι ταινίες τους».

Συμφωνεί σ' αυτό και ο Μισέλ Δημόπουλος, διευθυντής του φεστιβάλ επί 13 χρόνια (1992-2005). «Οι ταινίες του Διεθνούς Διαγωνιστικού τμήματος πρέπει να προβάλλονται στην κεντρική αίθουσα. Επίσης, πρέπει να γίνεται επιλογή των ελληνικών ταινιών και να προβάλλεται το απάνθισμα, οι ταινίες δηλαδή που έρχονται στο φεστιβάλ με καλλιτεχνική υπεραξία».

Ο Δημήτρης Εϊπίδης επιμένει ότι «οι προθέσεις είναι θετικές. Το φεστιβάλ προσφέρει το τμήμα της αγοράς για να μπορούν οι σκηνοθέτες μας να προωθήσουν τις ταινίες τους σε ξένους. Αν το φεστιβάλ δεν στηρίξει το ελληνικό σινεμά, δεν έχει λόγο ύπαρξης. Πρέπει να πορευτούμε χέρι χέρι με τους Ελληνες δημιουργούς». *


Τρίτη 16 Νοεμβρίου 2010

ΕΝΕΡΓΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ, ΕΝΕΡΓΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=224270

Ο υπουργός αφουγκράστηκε τον κινηματογραφικό χώρο

Παράδοξο πρώτο. Μπορεί ένα νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο να σημαίνει πολύ περισσότερα από αυτό που είναι; Μπορεί ένα νομοσχέδιο απόλυτα εξειδικευμένο να δίνει το παράδειγμα μιας άλλης πολιτικής;

Μπορεί κάτι τόσο ειδικό να απαντά στην αγωνία για ανάπτυξη; Η απάντηση είναι ναι. Μπορεί. Κι αν ακούγεται σαν παράδοξο, υπάρχει κι ένα δεύτερο. Πώς μπορεί να προκύπτει, ειδικά στο χώρο του κινηματογράφου, μια τέτοια πρόταση; Ξαφνική έκλαμψη κάποιας επιτροπής σοφών; Εύστοχη υιοθέτηση ξένων προτύπων; Οχι, τίποτα απ' όλα αυτά. Παράδοξο; Καθόλου! Τότε;

Το νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο, που αυτές τις μέρες ο υπουργός Πολιτισμού προωθεί για ψήφιση στη Βουλή, έχει μια ουσιαστική διαφορά. Αυτό το νομοσχέδιο έρχεται μέσα από την καταλυτική δράση μιας ενεργής κοινότητας που δεν έμεινε μόνο στις διεκδικήσεις, αλλά προχώρησε, πήρε ευθύνες, πρωτοβουλίες. Αυτή η ενεργή κοινότητα, γνωστή ως «κινηματογραφιστές στην ομίχλη» ξεπέρασε συντεχνιακές λογικές, δούλεψε, έκανε προτάσεις. Και ταυτόχρονα έκανε ταινίες. Και μάλιστα καλές ταινίες.

Η ελληνική ταινία, παρά την κρίση, τα τελευταία δύο χρόνια τρέχει μπροστά. Παρούσα στις Κάνες, τη Βενετία, το Βερολίνο. Παρούσα και στα ταμεία. Παρούσα σε όλο τον κόσμο. Ποιοι είναι πίσω απ' αυτή την έκρηξη; Μα η ίδια κοινότητα. Οι «κινηματογραφιστές στην ομίχλη». Εμείς αλλάζουμε το τοπίο στο ελληνικό σινεμά με τις ταινίες μας, αλλά και με τις πρωτοβουλίες μας. Η Ακαδημία Κινηματογράφου, τα πρώτα αξιοκρατικά βραβεία της, το άνοιγμα του ελληνικού σινεμά στην κοινωνία με τη μεγάλη γιορτή πρόσφατα στο Γκάζι, το 1ο Διεθνές Συνέδριο για την Κιν. Παιδεία, είναι καρποί αυτής της πρωτοβουλίας.

Θετική ανταπόκριση σε αυτή την πρωτοβουλία είναι και το νομοσχέδιο. Ο υπουργός αφουγκράστηκε τον κινηματογραφικό χώρο. Προωθεί ένα σχέδιο εξυγίανσης και ανάπτυξης. Ναι, το πιο δύσκολο: ανάπτυξη. Και μάλιστα ανάπτυξη χωρίς επιπλέον κρατικούς πόρους. Με εξορθολογισμό των υπαρχόντων και βασική κατεύθυνση την παραγωγή. Χωρίς ακριβοπληρωμένους ξύλινους συνδικαλιστές και ισόβιους παράγοντες. Με άνοιγμα στην ιδιωτική επένδυση και στις νέες τεχνολογίες. Βάζοντας τέλος σε μια άρρωστη κρατικοδίαιτη λογική.

Ολα αυτά όμως δεν έπεσαν από τον ουρανό. Ούτε και θα μείνουν στα χαρτιά. Γιατί; Μα, γιατί είναι αποτέλεσμα των προσπαθειών μιας ομάδας ενεργών πολιτών. Που ήταν και θα συνεχίσει να είναι εδώ.

Να γιατί δεν είναι καθόλου παράδοξο το ότι μπορεί ένα νομοσχέδιο για τον κινηματογράφο να σημαίνει πολύ περισσότερα από αυτό που είναι. Το πράγμα είναι απλό. Οι πολίτες-κινηματογραφιστές πήραν πρωτοβουλίες και ευθύνες. Η πολιτεία μπόρεσε και ήθελε να ακούσει. Μια νέα λογική και μια νέα συμπεριφορά γεννιέται. Ανατρεπτική της κοινωνικής παθητικότητας που κυριαρχεί γύρω μας, αλλά και μέσα μας. Οι ριζικές αλλαγές συνολικά αλλά και σε κάθε χώρο, που προβάλλουν σαν όρος επιβίωσης, δεν θα προκύψουν σαν μαγικές συνταγές. Δεν θα τις επινοήσουν διάφοροι μάγοι, μαθητευόμενοι και μη. Δεν θα σχεδιαστούν μόνο μέσα σε γραφεία, δεν θα γίνουν μακριά από τη ζωή.

Ο κινηματογράφος είναι η πιο δυναμική, η πιο δημοφιλής τέχνη, αυτή που καθρεφτίζει άμεσα μια κοινωνία. Ισως γι' αυτό έρχεται από αυτόν το χώρο μια πρόταση για μια άλλη στάση ζωής. Μια στάση που επιχειρεί ένα άλλο ύφος, αλλά κυρίως ένα νέο ήθος. Ενεργοί πολίτες, ενεργή κυβέρνηση.

* σκηνοθέτης